Po wielu tygodniach intensywnej pracy zakończyliśmy z sukcesem opracowywanie dokumentu Koncepcja nowego systemu szkolenia rowerzystów w Polsce i zmian w przepisach prawa, który we czwartek 18.12.2025 r. przekazaliśmy do Ministerstwa Infrastruktury oraz do Ministerstwa Edukacji Narodowej. Koncepcja to 111 stron analizy dlaczego obecny system edukacji rowerowej wymaga gruntownej reformy i co zrobić, by dzieci w Polsce mogły się uczyć w nowoczesny i skuteczny sposób, w prawdziwym ruchu drogowym.
Złożenie Koncepcji w Ministerstwie Infrastruktury zorganizowaliśmy w czteroosobowym składzie:
– Dorota Olszewska, Prezes Zarządu Stowarzyszenia Partnerstwo dla Bezpieczeństwa Drogowego,
– Marek Smyk, Prezes Zarządu Stowarzyszenia Zielone Mazowsze,
– Michał Wolny, koordynator projektu Edukacja rowerowa 2.0. Kampania na rzecz poprawy bezpieczeństwa dzieci w ruchu drogowym,
– Aleksander Wiącek, Prezes Zarządu Fundacji Mobilności Aktywnej, koordynator kampanii Edukacja Rowerowa 2.0
Opracowanie dokumentu pt. Koncepcja nowego systemu szkolenia rowerzystów w Polsce i zmian w przepisach prawa było jednym z najważniejszych działań w ramach naszego 3-letniego projektu Edukacja rowerowa 2.0. Kampania na rzecz poprawy bezpieczeństwa dzieci w ruchu drogowym.
Zapraszamy do pobrania i lektury Koncepcji w wersji PDF: TUTAJ
Bazując na realizowanych od wielu lat zajęciach praktycznych w ruchu drogowym z uczniami szkół podstawowych, współpracy z nauczycielami i prowadzeniem szkoleń dla nich, chcieliśmy podjąć się zadania przeprowadzenia pełnej analizy aktualnego stanu edukacji rowerowej w Polsce i zaproponować kierunki zmian. Obejmowało to takie zagadnienia jak:
- Przepisy ruchu drogowego i o kierujących pojazdami.
- Przepisy dotyczące uzyskiwania uprawnień do kierowania rowerem oraz egzaminowania na kartę rowerową.
- Przepisy szkolenia i rozwoju zawodowego nauczycieli w zakresie wychowania komunikacyjnego i ruchu rowerowego.
- Przepisy podstawy programowej w szkole podstawowej.
- Inne działania, nie będące częścią oficjalnego systemu edukacji, realizowane na rzecz dzieci, młodzieży i nauczycieli.
W części poświęconej proponowanym zmianom w systemie szkolenia rowerzystów, dotyczącym przede wszystkim dzieci od momentu nauczenia się jazdy na rowerze do ukończenia szkoły podstawowej (czyli w wieku do ok. 14 lat), wyszczególniliśmy sześć głównych działań, które w naszej ocenie są niezbędne, by w perspektywie 15-20 lat nowoczesna edukacja rowerowa stała się powszechna w całym kraju, a dzieci potrafiły bezpiecznie jeździć na rowerze mając duże umiejętności jazdy w prawdziwym ruchu drogowym, umieć oceniać sytuacje na drodze i unikać zagrożeń.
Najważniejsze zmiany, proponowane w przepisach ruchu drogowego i kierujących pojazdami, dotyczą „udrożnienia” jazdy rowerem w ruchu drogowym przez dzieci do momentu uzyskania karty rowerowej.
- Likwidacja zapisu, że dziecko do lat 10 jadące rowerem pod opieką osoby dorosłej jest pieszym – każda osoba na rowerze w dowolnym wieku będzie KIERUJĄCYM ROWEREM;
- Likwidacja minimalnego wieku do kierowania rowerem (obecnie 10 lat);
- Możliwość uzyskania karty rowerowej od 9 lat (obecnie 10 lat);
- Dopuszczenie możliwości jazdy rowerem po drogach publicznych (w tym po jezdni) do chwili uzyskania karty rowerowej pod opieką osoby dorosłej lub posiadającej kartę rowerową lub prawo kat. AM, A1, B1 lub T;
- Dopuszczenie możliwości samodzielnej jazdy rowerem po drodze dla pieszych, drodze dla rowerów lub drodze dla pieszych i rowerów do chwili uzyskania karty rowerowej;
- Dopuszczenie na szczególnych zasadach przejechania rowerem po przejściu dla pieszych;
- Rozszerzenie możliwości poruszania się rowerem po drodze dla pieszych:
– dzieci do 13 roku życia i opiekun dziecka do 13 roku życia bez ograniczeń,
– drogi powyżej 50 km/h, o co najmniej 2 pasach ruchu w jednym kierunku, drogi krajowe i wojewódzkie – jeżeli brakuje infrastruktury rowerowej,
– przy przewożeniu dziecka w foteliku lub przyczepce – jeżeli brakuje infrastruktury rowerowej.
Wprowadzenie większości z tych zmian jest niezbędne, gdyż:
OBECNIE: dziecko do 10 lat jadące rowerem pod opieką dorosłego jest pieszym, musi poruszać się po chodniku, a jezdnią po lewej stronie „pod prąd”. Po ukończeniu 10 lat do uzyskania karty rowerowej (nawet i 1,5 roku później) ma zakaz poruszania się rowerem po drogach. NIE MA MOŻLIWOŚCI NAUKI JAZDY W RUCHU DROGOWYM PRZED UZYSKANIEM KARTY ROWEROWEJ.
PLANOWANE: dziecko od chwili nauczenia się jazdy rowerem jest kierującym rowerem, może poruszać się po drogach, w zależności od rodzaju infrastruktury i opieki, do momentu uzyskania karty rowerowej. MOŻLIWA JEST NAUKA JAZDY ROWEREM W RUCHU DROGOWYM PRZED UZYSKANIEM KARTY ROWEROWEJ
Przygotowanie Koncepcji było długofalowym procesem, na który składały się także ogólnopolska ankieta online (1012 odpowiedzi), dwa spotkania warsztatowe z nauczycielami w woj. lubelskim (Lublin i Chełm) oraz dwa spotkania warsztatowe online z nauczycielami i środowiskiem NGO. Liczne zagadnienia były przedmiotem wewnętrznych konsultacji i dyskusji w środowisku rowerowym, w szczególności wśród członków Polskiej Federacji Rowerowej.
Przedstawiony dokument nie rozstrzyga szczegółowo wielu kwestii, natomiast bardzo dokładnie proponuje co trzeba zrobić, by już na starcie zmian zlikwidować bariery prawne utrudniające ruch rowerowy najmłodszych rowerzystów, lub też zmuszające rodziców do łamania prawa jeżeli chcą ich uczyć w rzeczywistym ruchu drogowym.
Jeżeli mają Państwo uwagi do Koncepcji, zapraszamy do przesyłania ich na adres biuro@fundacjamobilnosci.eu
Wszystkim, którzy poświęcili swój czas na uczestnictwo w spotkaniach, wypełnienie ankiety online, wewnętrzne konsultacje różnych pomysłów, ale też na propagowanie idei praktycznej edukacji rowerowej w ruchu drogowym składamy SERDECZNE PODZIĘKOWANIA!
O przekazaniu Koncepcji można było również wczoraj posłuchać na antenie Polskiego Radia. Audycję można odsłuchać TUTAJ.
Projekt Fundacji Mobilności Aktywnej pt. „Edukacja rowerowa 2.0. Kampania na rzecz poprawy bezpieczeństwa dzieci w ruchu drogowym” sfinansowano ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.
Myślę, że w ramach poprawy bezpieczeństwa rowerzystów należałoby się skupić w pierwszej kolejności na następujących kwestiach:
1. Zmiana przepisów dotyczących pierwszeństwa rowerzysty na przejeździe, tak aby kierowca wprost musiał ustępować już zbliżającemu się rowerowi, analogicznie jak na skrzyżowaniu. Obecna postać art. 27.1 powoduje wysyp dziwacznych interpretacji, byleby tylko pokazać, że kierowca może jechać jak taran.
2. Dowolność, a nie obowiązek jazdy po CPR. Wspólna przestrzeń do ruchu pieszych i rowerów jest niebezpieczna dla jednych i drugich. W praktyce nie rożni się to niczym od jazdy po chodniku. Rower jest zmuszony ustępować pieszym, poruszać się wolno – to po co w ogóle brać rower? Nie powinno się zmuszać do jazdy po czymś takim.
3. Umożliwienie szybkim rowerzystom jazdę po jezdni mimo DDR. Jeśli sportowiec czy użytkownik (nielegalnego) elektrycznego roweru porusza się z prędkością zbliżoną do motoroweru, to nie powinien być zmuszany (a nawet dopuszczony) do jazdy po ścieżce rowerowej. Tak jak skuterzysta nie jest. Można by zaproponować, że na drogach z limitem 50 km/h dopuszcza się jazdę rowerem po jezdni mimo DDR (np. gdy rower porusza się +25 km/h). Taki stan faktyczny już teraz ma miejsce, więc zmiana byłaby jedynie legalizacją racjonalnego rozwiązania. Nie spowodowałaby nagłego wysypu rowerzystów na drogi, bo większość ludzi i tak z ostrożności pcha się (nielegalnie) na chodnik. Z tego co słyszałem, w prawie Niemieckim istnieją podobne regulacje oparte o masę roweru.
4. Doprecyzowanie obowiązku korzystania z DDR tylko po prawej stronie drogi. Oczekiwanie, że rowerzysta magicznie teleportuje się na ścieżkę po lewej stronie, zwłaszcza oddzieloną drugą jezdnią czy pasem zieleni, jest niedorzeczne. O ile się orientuję, większość orzecznictwa tak interpretuje obecne przepisy, ale to kwestia uznaniowa, policja ma inne zdanie.
5. Zwiększenie, wzorem reszty europejskich państw, minimalnego odstępu przy wyprzedzaniu do 1,5 m.
6. Dopuszczenie jazdy rowerem w kilku kolumnach / peletonach. Obecnie prawo mówi o wyjątkowej jeździe dwóch rowerów obok, co nie wiadomo jak należy rozumieć. Fakty są takie, że bezpieczniej jest wyprzedzić 3 rowerzystów jadących obok siebie, niż jeden za drugim. Wyprzedzanie jest po prostu szybsze. Obecnie legalnie poruszająca się kolumna 15 rowerów zajmie 15 * 1,8 (długośc roweru) + 14 * ~2m (odstęp) = 55m. Jadąc po 3 obok zajęliby 5 * 1,8 + 4 * 2 = 17m. Przeciwnikami tego rozwiązania są ludzie, którym dwóch rowerzystów obok siebie uniemożliwia wyprzedzenie ich „na gazetę”, czyli bez bezpiecznego odstępu, gdy z naprzeciwka zbliża się inny pojazd.
7. Podniesienie taryfikatora za niezachowanie odstępu przy wyprzedzaniu. Obecnie to 300 zł + 6 pkt karnych. Czyn ten realnie naraża bezpieczeństwo rowerzysty. W 2024 roku nieprawidłowe wyprzedzanie i niezachowanie bezpiecznego ostępu były jednymi z TOP5 przyczyn wypadków rowerzystów. Stawka nieruszana od lat, choć inne kwoty zostały zwiększone. Proponuję 800 zł + 8 pkt karnych.